الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
34
تفسير مجمع البيان (فارسى)
4 - اينكه لفظ « ما » را نافيه نگيريم بلكه مانند اين جمله باشد كه گويند « لاواصلنك ما لاح نجم » تا ستارهاى پيدا است من به تو اكرام مىكنم ، و در اينجا معنى اين باشد كه تا زندهاند ( و گوششان مىشنود و چشمشان مىبيند ) معذب خواهند بود . « أُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ » اينان بخاطر اعمالى كه انجام دادهاند و مستحق عذاب گرديدند نابود و هلاك شدند . و اين معناى زيان بنفس آنها است ، و زيان بنفس بزرگترين زيانها است زيرا جايگيرى ندارد . « وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ » معناى آن در چند جا گذشت . « لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ » بناچار كردار آنها در آخرت نيز موجب خسران و زيان بيشتر آنها گرديده است . و برخى گفتهاند : يعنى بطور حتم و حق كه شكى در آن نيست اين كافران در آخرت زيانكارترين مردم خواهند بود . ارتباط اين آيات : آيهء اولى مربوط است به گفتار خداى تعالى كه فرمود : « قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ . » و مقصود اين است كه وقتى نتوانستند ده سوره بياورند بدانها بگو : آيا كسى كه برهان روشنى از پروردگار خود دارد ، مانند كسى است كه دليل و برهانى ندارد ، . . . و برخى گفتهاند : مربوط است به آيهء ديگر كه بعد از آن فرمود : « مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا . . . » يعنى كسى كه كوشاى در دين است همانند كسى است كه هدفش فقط زندگى دنيا و زيور آن مىباشد ؟ ! و ارتباط آيهء دوم يعنى آيهء « وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً . . . » بما قبل آن چنين است كه خداى سبحان ميخواهد حال شخص غافل و شخص عاقل و بىخرد را بيان كند ، و مثل اين است كه اينان گفتهاند : چه زيانى دارد كه ما خدا را نشناسيم ؟ . . . خداوند در پاسخشان فرمايد : كسى كه خدا را نشناسد مأمون نيست از اينكه بر خدا دروغ به بندد و چه كسى ستمكارتر است از آن كسى كه بر خدا دروغ بندد . . .